JOSM: verschil tussen versies

Uit HisGIS
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Regel 1: Regel 1:
JOSM is een programma om [[OpenStreetMap]]-gegevens mee te bewerken. De tags voor het kadaster 1832 worden in [[Tags - Kadaster 1832]] beschreven.
+
JOSM is een programma om [[OpenStreetMap]]-gegevens mee te bewerken. Dit geldt voor de moderne OpenStreetMap, net als voor de versie van HisGIS voor het kadaster-1832. De specifieke tags voor het kadaster 1832 worden in [[Tags - Kadaster 1832]] beschreven.
  
== Eenmalige configuratie ==
+
== Inleiding ==
  
# Installeer JOSM: dat is de Java-OSM-editor; https://josm.openstreetmap.de/ . Het maakt niet uit welke versie je kiest; josm-tested.jar is de meest stabiele versie, of natuurlijk de windows-installer als je dat prettiger vindt.
+
OpenStreetMap is zowel de naam van een vrijwilligersplatform op http://openstreetmap.org als van de gelijknamige software die de database en bijbehorende technische services levert. Deze laatste wordt in technische context ook wel de OSM-API genoemd. Omdat het moderne platform en deze van HisGIS volstrekt organisatorisch gescheiden zijn, moet een gebruiker beginnen met het aanvragen van een account bij <code>teamgeo@di.huc.knaw.nl</code>.
# Stel de juiste API-server in. Dat doe je in het instellingen-venster (via het {{menu|Bewerken}} → {{menu|Voorkeuren}}, via de 8<sup>ste</sup> menuknop in de knoppenbalk, of met sneltoets {{key_press|F12}}). Klik dan het tweede verticale tabblad aan (de wereldbol met de stekker), vink ''gebruik de standaard URL'' uit, en voer als URL dit in: <code><nowiki>http://web2.fa.knaw.nl/osmapi</nowiki></code>. Kies daarna daaronder in het tabblad Authenticatie voor Basis-authenticatie-gebruiken, in plaats van OAuth gebruiken. Vul dan je gebruikersnaam en wachtwoord in. Test tot slot of alles klopt door op Valideren te klikken, net na de URL die je zonet ingevuld hebt. Als het goed is, verschijnt er dan een groen vinkje. Klik daarna op ''OK''. Dit is het enige wat qua server-verbindingen geconfigureerd hoeft te worden.
+
 
# Achtergrond-kaartmateriaal. In JOSM kun je oneindig veel achtergrondkaarten gebruiken, om je tekenwerk op te baseren. Je laadt die kaarten in via een zogenaamde [[WMS]] (Web Map Service). Dat is een protocol die stukjes achtergrondkaart over HTTP verstuurt, in een bepaalde tegel-versnijding in een bepaalde projectie. Praktisch gezien hoef je niets meer te doen dan de relevante URL toe te voegen. Dat doe je via het menu Afbeeldingen → Voorkeuren voor afbeeldingen. Klik dan rechtsonderin op ''+WMS''. Voer dan als URL dit in: <code><nowiki>http://mapserver.fa.knaw.nl/basiskaart/gemeente_blended.php?gemeente=[GEMEENTENAAM]</nowiki></code>] . Druk daarna op ''Lagen ophalen''. Klik dan Bladen open. Als daar enkel 'Akkerwoude' zou staan, heb je een tikfout in de url gemaakt. Als de URL klopt, krijg je een hele lijst te zien met sub-lagen (per minuutplan en uitsnede) voor die gemeente. Klik de eerste in dat lijstje aan, houd shift ingedrukt, en dan de laatste van dat lijstje onder Bladen. Vervolgens kun je individuele bladen de-selecteren, door met {{key_press|ctrl}} ingedrukt deze bladen aan te klikken. Als afbeeldingsformaat moet je dan voor <code>image/png; mode=8bit</code> kiezen. Bij 4 (bevestig de URL) hoef je niets te doen. Bij 5 kies je best wel voor een kortere naam, zoals ''kad1832 - [GEMEENTENAAM]''. Dit is puur een label voor de laag. Bevestig met ''OK''. Herhaal dit proces voor elke gemeente waarvoor je de minuutplans wil toevoegen. De naam van de gemeente kun je uit de georeferentie-website die ik je eerder toestuurde halen, mocht je de precieze schrijfwijze niet vinden.
+
== Eenmalige configuratie om te beginnen ==
# Voeg ook best de HisGIS-OSM-laag toe. Dat doe je in datzelfde {{menu|Afbeeldingen}} → {{menu|Voorkeuren}} menu, met het knopje ''+TMS''. Onder 1 vul je deze URL in: <code><nowiki>http://web2.fa.knaw.nl/tms/osm_tiles/{z}/{x}/{y}.png</nowiki></code> . Maximale zoomniveau is 22. Als naam kun je ook weer zelf een label kiezen. Bevestig met OK.
+
 
# Daarmee zijn alle zaken geconfigueerd. JOSM onthoudt deze instellingen ook na het herstarten, dus dit hoef je slechts eenmalig uitvoeren (en in de toekomst gaat dit hele proces volautomatisch) via een [[Tasking Manager]] die al onderdeel is van de stack, maar die ik nog niet helemaal uitgerold heb voor onze database.
+
Om van start te gaan, moeten volgende stappen (eenmalig) worden doorlopen;
# Installeer nog de [[HouseNumberTaggingTool]]. Dat doe je in het menu, via {{menu|Bewerken}} → {{menu|Voorkeuren}} → {{menu|Invoegtoepassingen}} (vierde tabblad van boven), en dan bij zoeken ''house'' intikken, en de ''HouseNumberTaggingTool'' aanvinken. Herstart JOSM hierna.
+
# Vraag een account aan bij <code>teamgeo(at)di(punt)huc(punt)knaw(punt)nl</code>.
 +
# Installeer de bewerk-software JOSM (dat staat voor Java-OpenStreetMap)<ref>In theorie werken andere tools zoals potlatch of iD ook, maar dit wordt niet aanbevolen en kan niet worden gegarandeerd,</ref>. Deze software is vrij te downloaden van https://josm.openstreetmap.de/ . Dit doe je het best via de <code>.jar</code>-download (dit wordt aanbevolen), als [https://josm.openstreetmap.de/josm-tested.jar <code>josm-tested.jar</code>]<ref>Er is ook [https://josm.openstreetmap.de/josm-latest.jar <code>josm-latest.jar</code>] als dagelijks vernieuwde versie met de allerlaatste toevoegingen, maar omdat deze versie niet stabiel getest is, wordt dit afgeraden.</ref>. Op sommige besturingssystemen moet je daarna nog toestemming geven om het programma uit te voeren als ''executable''.
 +
# Stel de juiste API-server in voor JOSM. Dat doe je in het programma in het instellingen-venster (via het {{menu|Bewerken}} → {{menu|Voorkeuren}}, of met sneltoets {{key_press|F12}}). Klik dan het zesde verticale tabblad aan met de naam ''OSM Server'', vink ''gebruik de standaard URL voor de OSM-server'' uit, en voer daar deze URL in: <code><nowiki>http://web2.fa.knaw.nl/osmapi</nowiki></code>. Kies daarna als Authenticatie voor ''Basis-authenticatie-gebruiken'', in plaats van ''OAuth gebruiken''. Vul dan je gebruikersnaam en wachtwoord in. Test tot slot of alles klopt door op Valideren te klikken, net na de URL die je zonet ingevuld hebt. Als het goed is, verschijnt er dan een groen vinkje. Klik daarna op ''OK''.
 +
# Pas de HisGIS-kaart-teken-stijl toe zodat de percelen de juiste labels krijgen en het grondgebruik in overeenstemming wordt gebruikt.
 +
#* Download de kaartstijl, en sla deze ergens op waar deze kan blijven staan op je lokale computer.
 +
#* In JOSM, kun je in de voorkeuren {{key_press|F12}} dit bestand actief maken. Ga hiervoor naar het verticale tabblad ''Kaarttekenstijlen'', en druk helemaal rechts op de <code>+</code> om een stijl aan ''Actieve stijlen'' toe te voegen. Geef een naam naar wens op (vb. <code>HisGIS kaartstijl</code>) en geef daaronder aan waar je het <code>.mapcss</code>-bestand hebt opgeslaan. Druk daarna op ''OK'', en vink eventuele andere stijlen uit in dat lijstje ''Actieve stijlen''. Bevestig vervolgens de voorkeuren met ''OK''.
 +
# Installeer nog de [[HouseNumberTaggingTool]]-plugin om de percelen te nummeren. Dat doe je in het menu, via {{menu|Bewerken}} → {{menu|Voorkeuren}}, en dan het verticale tabblad ''Invoegtoepassingen''. Zoek dan vervolgens op deze plugin door bij ''zoeken'' het woord ''house'' in te tikken. Vink vervolgens de ''HouseNumberTaggingTool'' aan, en herstart JOSM hierna.
 +
 
 +
Deze configuratie wordt ook na een herstart van de computer onthouden, en hoeft dus slechts 1 keer uitgevoerd te worden per computer.
 +
 
 +
== Achtergrondkaart ==
 +
 
 +
In JOSM kun je alle reguliere digitale kaartmateriaal als achtergrondkaart gebruiken. JOSM komt standaard al met een rijk aanbod aan beschikbaar materiaal, maar voor HisGIS gebruiken we een aantal specifieke kaartlagen die hieronder beschreven worden.
 +
 
 +
=== HisGIS-OSM achtergrondkaart ===
 +
 
 +
Deze kaart wordt geheel in de kaartstijl van OpenStreetMap<ref>Er is specifiek voor de stijl-definitie van het jaar 2017 gekozen, omdat in latere versies de randen van bouwlanden niet langer donkerder worden aangegeven, terwijl dat voor HisGIS wel een grote toegevoegde waarde heeft.</ref> weergegeven.
 +
 
 +
Je installeert deze kaartlaag via het menu {{menu|Afbeeldingen}} → {{menu|Afbeeldingsvoorkeuren}} menu, met het knopje ''+TMS'' (rechtsonderin in het venster);
 +
* In het eerste veld vul je deze URL in: <code><nowiki>http://web2.fa.knaw.nl/tms/osm_tiles/{z}/{x}/{y}.png</nowiki></code> .
 +
* Als ''maximale zoom'' vul je <code>22</code> in.
 +
* Als naam kun je zelf een label kiezen, zoals "HisGIS OSM". Het is handig om een naam te kiezen die begint met een letter die alfabetisch voor de letter <code>k</code> komt.
 +
* Bevestig met ''OK''.
 +
 
 +
=== Kadastrale kaart anno 1832: minuutplans ===
 +
 
 +
Dit proces moet je voor elke kadastrale gemeente herhalen, waarbij hieronder de naam van de kadastrale gemeente wordt aangegeven met het woord <code>GEMEENTE</code>. Telkens als er <code>GEMEENTE</code> staat, moet je dit dus vervangen door de naam van de gewenste kadastrale gemeente. Uiteraard vereist dit onderdeel dat de minuutplans voor die gemeente al klaargezet zijn door het team van HisGIS. Neem hiervoor steeds contact op met <code>teamgeo@di.huc.knaw.nl</code>.
 +
 
 +
Je installeert de minuutplans voor een gemeente via het menu {{menu|Afbeeldingen}} → {{menu|Afbeeldingsvoorkeuren}} menu, met het knopje ''+WMS'' (rechtsonderin in het venster);
 +
* Geef als URL op: <code><nowiki>http://maps.hisgis.nl/basiskaart/gemeente_blended.php?gemeente=[GEMEENTENAAM]</nowiki></code> .
 +
* Druk daarna op ''Lagen ophalen''.
 +
* Klik vervolgens ''Bladen'' open. Als daar enkel 'Akkerwoude' zou staan, heb je een tikfout in de URL gemaakt. Als de URL klopt, krijg je een hele lijst te zien met sub-lagen (per minuutplan en uitsnede) voor die gemeente.
 +
* Klik nu vervolgens het mapje ''Bladen'' aan, zodat deze groep daarmee blauw geselecteerd staat.
 +
* Als ''Afbeeldingsindeling'' kies je voor <code>image/png; mode=8bit</code>.
 +
* Bij ''Minimum vervaldatum cache'' kun je de <code>3.600</code> laten staan, maar wijzig ''seconden'' in ''dagen''. Het getal springt dan automatisch naar <code>0</code>.
 +
* Zet een vinkje bij ''Is de laag voorzien van de juiste geoverwijzingen?''. Als je dat niet doet, krijg je telkens een blauwe meldingsbalk bovenin JOSM als je die kaartlaag toevoegt.
 +
* Aan ''Gegenereerde WMS URL bewerken'' hoef je niets aan te passen.
 +
* Vul daarna wel een naam naar voorkeur in bij 7. Kies voor een patroon dat je steeds kunt herhalen, en dat betrouwbaar alfabetisch sorteert. Kies bijvoorbeeld voor iets als <code>kad1832 - GEMEENTE</code>, zoals <code>kad1832 - Amsterdam</code>. Let op dat je daarbij geen spatie te veel of te weinig zet; de kaartlaag functioneert dan op zich prima, maar de alfabetische sortering wordt dan lastig vooraf te voorspellen.  
  
 
== Werkwijze ==
 
== Werkwijze ==
  
* Start JOSM en ga naar {{menu|Afbeeldingen}} boven in het menu en selecteer daaronder de HisGis-OSM laag. Zoom vervolgens eerst uit tot het te bewerken gebied in beeld komt, en zoom vervolgens in op dat gebied. Het verslepen van de kaart gaat door de muis te bewegen met de rechter muisknop ingedrukt.
+
* Start JOSM en ga naar {{menu|Afbeeldingen}} boven in het menu en selecteer daaronder een kaartlaag als overzichtslaag, zoals de HisGIS-OSM kaart. Zoom vervolgens eerst uit tot het te bewerken gebied in beeld komt, en zoom vervolgens in op dat gebied. Het verslepen van de kaart gaat door de muis te bewegen met de rechter muisknop (!) ingedrukt. Dit voelt in eerste instantie vaak onwennig, maar eenmaal gewend scheelt het veel gemak om met een andere muisknop te navigeren dan om acties mee te verrichten.
  
* Voeg ook de minuutplans toe als kaartlaag, zoals hierboven beschreven.
+
* Voeg ook de minuutplans toe als kaartlaag voor de gemeente waar je in wil gaan werken, zoals hierboven beschreven.
  
* Nu moet je voor een gedeelte van het gebied de vector-gegevens van de server downloaden, voor zover die al ingevoerd zijn. Dat doe je met de download-knop in de knoppenbalk (de derde knop van links). Let erop dat het gebied niet te groot is; dan krijg je vanzelf wel een foutmelding vanuit de server. Druk daarna op ''Downloaden''. Vervolgens verschijnen alle vector-gegevens voor dat gebied in beeld.
+
* Nu moet je voor een gedeelte van het gebied de vector-gegevens van de server downloaden, voor zover die al ingevoerd zijn. Dat doe je met de download-knop in de knoppenbalk (de derde knop van links; de groene pijl naar beneden). Let erop dat het gebied niet te groot is; dan krijg je vanzelf wel een foutmelding vanuit de server. Druk daarna op ''Downloaden''. Vervolgens verschijnen alle vector-gegevens voor dat gebied in beeld.
  
 
* Voor je gaat tekenen, hoef je enkel nog de visuele stijl wat te tweaken, zodat het iets beter zichtbaar is. Rechts in JOSM heb je een paneel ''Lagen'', met daarin 3 losse lagen: het vector-bestand (''Gegevenslaag 1''), de minuutplans voor de gemeente waar je voor werkt, en de OSM-kaart. Ik vind het zelf het prettigste om daarbij de minuutplans aan te klikken, en dan in de kleine knoppenbalk van het lagen-paneel, op het oogje met de gradiënt te klikken (voorlaatste knop). Je kunt dan een handvol parameters van de weergave instellen. Het beste resultaat krijg je als je de ''gamma'' van 0.5 naar ca. 0.8 schuift, en vervolgens de ''dekking'' van 1.0 naar 0.6. Dan schijnen de kleuren van de onderliggende HisGIS-OSM-kaart doorheen het minuutplan, en dat maakt het (vind ik) visueel makkelijker leesbaar. Speel zelf maar wat met de waarden tot het contrast van de minuutplans voor jou optimaal is. Let daarbij op de volgorde van de lagen: de bovenste ligt bovenop.
 
* Voor je gaat tekenen, hoef je enkel nog de visuele stijl wat te tweaken, zodat het iets beter zichtbaar is. Rechts in JOSM heb je een paneel ''Lagen'', met daarin 3 losse lagen: het vector-bestand (''Gegevenslaag 1''), de minuutplans voor de gemeente waar je voor werkt, en de OSM-kaart. Ik vind het zelf het prettigste om daarbij de minuutplans aan te klikken, en dan in de kleine knoppenbalk van het lagen-paneel, op het oogje met de gradiënt te klikken (voorlaatste knop). Je kunt dan een handvol parameters van de weergave instellen. Het beste resultaat krijg je als je de ''gamma'' van 0.5 naar ca. 0.8 schuift, en vervolgens de ''dekking'' van 1.0 naar 0.6. Dan schijnen de kleuren van de onderliggende HisGIS-OSM-kaart doorheen het minuutplan, en dat maakt het (vind ik) visueel makkelijker leesbaar. Speel zelf maar wat met de waarden tot het contrast van de minuutplans voor jou optimaal is. Let daarbij op de volgorde van de lagen: de bovenste ligt bovenop.
Regel 37: Regel 74:
  
 
JOSM laat het toe om de getekende elementen te filteren op basis van hun tags, of van andere eigenschappen (zoals het type geometrie).
 
JOSM laat het toe om de getekende elementen te filteren op basis van hun tags, of van andere eigenschappen (zoals het type geometrie).
 
== Weergave ==
 
 
De vector-gegevens in JOSM kunnen met verschillende kaart-stijlen worden weergegeven. Deze configuratie wordt geregistreerd in een <code>.mapcss</code>-bestand.
 

Versie van 27 jan 2021 14:50

JOSM is een programma om OpenStreetMap-gegevens mee te bewerken. Dit geldt voor de moderne OpenStreetMap, net als voor de versie van HisGIS voor het kadaster-1832. De specifieke tags voor het kadaster 1832 worden in Tags - Kadaster 1832 beschreven.

Inleiding

OpenStreetMap is zowel de naam van een vrijwilligersplatform op http://openstreetmap.org als van de gelijknamige software die de database en bijbehorende technische services levert. Deze laatste wordt in technische context ook wel de OSM-API genoemd. Omdat het moderne platform en deze van HisGIS volstrekt organisatorisch gescheiden zijn, moet een gebruiker beginnen met het aanvragen van een account bij teamgeo@di.huc.knaw.nl.

Eenmalige configuratie om te beginnen

Om van start te gaan, moeten volgende stappen (eenmalig) worden doorlopen;

  1. Vraag een account aan bij teamgeo(at)di(punt)huc(punt)knaw(punt)nl.
  2. Installeer de bewerk-software JOSM (dat staat voor Java-OpenStreetMap)[1]. Deze software is vrij te downloaden van https://josm.openstreetmap.de/ . Dit doe je het best via de .jar-download (dit wordt aanbevolen), als josm-tested.jar[2]. Op sommige besturingssystemen moet je daarna nog toestemming geven om het programma uit te voeren als executable.
  3. Stel de juiste API-server in voor JOSM. Dat doe je in het programma in het instellingen-venster (via het BewerkenVoorkeuren, of met sneltoets F12). Klik dan het zesde verticale tabblad aan met de naam OSM Server, vink gebruik de standaard URL voor de OSM-server uit, en voer daar deze URL in: http://web2.fa.knaw.nl/osmapi. Kies daarna als Authenticatie voor Basis-authenticatie-gebruiken, in plaats van OAuth gebruiken. Vul dan je gebruikersnaam en wachtwoord in. Test tot slot of alles klopt door op Valideren te klikken, net na de URL die je zonet ingevuld hebt. Als het goed is, verschijnt er dan een groen vinkje. Klik daarna op OK.
  4. Pas de HisGIS-kaart-teken-stijl toe zodat de percelen de juiste labels krijgen en het grondgebruik in overeenstemming wordt gebruikt.
    • Download de kaartstijl, en sla deze ergens op waar deze kan blijven staan op je lokale computer.
    • In JOSM, kun je in de voorkeuren F12 dit bestand actief maken. Ga hiervoor naar het verticale tabblad Kaarttekenstijlen, en druk helemaal rechts op de + om een stijl aan Actieve stijlen toe te voegen. Geef een naam naar wens op (vb. HisGIS kaartstijl) en geef daaronder aan waar je het .mapcss-bestand hebt opgeslaan. Druk daarna op OK, en vink eventuele andere stijlen uit in dat lijstje Actieve stijlen. Bevestig vervolgens de voorkeuren met OK.
  5. Installeer nog de HouseNumberTaggingTool-plugin om de percelen te nummeren. Dat doe je in het menu, via BewerkenVoorkeuren, en dan het verticale tabblad Invoegtoepassingen. Zoek dan vervolgens op deze plugin door bij zoeken het woord house in te tikken. Vink vervolgens de HouseNumberTaggingTool aan, en herstart JOSM hierna.

Deze configuratie wordt ook na een herstart van de computer onthouden, en hoeft dus slechts 1 keer uitgevoerd te worden per computer.

Achtergrondkaart

In JOSM kun je alle reguliere digitale kaartmateriaal als achtergrondkaart gebruiken. JOSM komt standaard al met een rijk aanbod aan beschikbaar materiaal, maar voor HisGIS gebruiken we een aantal specifieke kaartlagen die hieronder beschreven worden.

HisGIS-OSM achtergrondkaart

Deze kaart wordt geheel in de kaartstijl van OpenStreetMap[3] weergegeven.

Je installeert deze kaartlaag via het menu AfbeeldingenAfbeeldingsvoorkeuren menu, met het knopje +TMS (rechtsonderin in het venster);

  • In het eerste veld vul je deze URL in: http://web2.fa.knaw.nl/tms/osm_tiles/{z}/{x}/{y}.png .
  • Als maximale zoom vul je 22 in.
  • Als naam kun je zelf een label kiezen, zoals "HisGIS OSM". Het is handig om een naam te kiezen die begint met een letter die alfabetisch voor de letter k komt.
  • Bevestig met OK.

Kadastrale kaart anno 1832: minuutplans

Dit proces moet je voor elke kadastrale gemeente herhalen, waarbij hieronder de naam van de kadastrale gemeente wordt aangegeven met het woord GEMEENTE. Telkens als er GEMEENTE staat, moet je dit dus vervangen door de naam van de gewenste kadastrale gemeente. Uiteraard vereist dit onderdeel dat de minuutplans voor die gemeente al klaargezet zijn door het team van HisGIS. Neem hiervoor steeds contact op met teamgeo@di.huc.knaw.nl.

Je installeert de minuutplans voor een gemeente via het menu AfbeeldingenAfbeeldingsvoorkeuren menu, met het knopje +WMS (rechtsonderin in het venster);

  • Geef als URL op: http://maps.hisgis.nl/basiskaart/gemeente_blended.php?gemeente=[GEMEENTENAAM] .
  • Druk daarna op Lagen ophalen.
  • Klik vervolgens Bladen open. Als daar enkel 'Akkerwoude' zou staan, heb je een tikfout in de URL gemaakt. Als de URL klopt, krijg je een hele lijst te zien met sub-lagen (per minuutplan en uitsnede) voor die gemeente.
  • Klik nu vervolgens het mapje Bladen aan, zodat deze groep daarmee blauw geselecteerd staat.
  • Als Afbeeldingsindeling kies je voor image/png; mode=8bit.
  • Bij Minimum vervaldatum cache kun je de 3.600 laten staan, maar wijzig seconden in dagen. Het getal springt dan automatisch naar 0.
  • Zet een vinkje bij Is de laag voorzien van de juiste geoverwijzingen?. Als je dat niet doet, krijg je telkens een blauwe meldingsbalk bovenin JOSM als je die kaartlaag toevoegt.
  • Aan Gegenereerde WMS URL bewerken hoef je niets aan te passen.
  • Vul daarna wel een naam naar voorkeur in bij 7. Kies voor een patroon dat je steeds kunt herhalen, en dat betrouwbaar alfabetisch sorteert. Kies bijvoorbeeld voor iets als kad1832 - GEMEENTE, zoals kad1832 - Amsterdam. Let op dat je daarbij geen spatie te veel of te weinig zet; de kaartlaag functioneert dan op zich prima, maar de alfabetische sortering wordt dan lastig vooraf te voorspellen.

Werkwijze

  • Start JOSM en ga naar Afbeeldingen boven in het menu en selecteer daaronder een kaartlaag als overzichtslaag, zoals de HisGIS-OSM kaart. Zoom vervolgens eerst uit tot het te bewerken gebied in beeld komt, en zoom vervolgens in op dat gebied. Het verslepen van de kaart gaat door de muis te bewegen met de rechter muisknop (!) ingedrukt. Dit voelt in eerste instantie vaak onwennig, maar eenmaal gewend scheelt het veel gemak om met een andere muisknop te navigeren dan om acties mee te verrichten.
  • Voeg ook de minuutplans toe als kaartlaag voor de gemeente waar je in wil gaan werken, zoals hierboven beschreven.
  • Nu moet je voor een gedeelte van het gebied de vector-gegevens van de server downloaden, voor zover die al ingevoerd zijn. Dat doe je met de download-knop in de knoppenbalk (de derde knop van links; de groene pijl naar beneden). Let erop dat het gebied niet te groot is; dan krijg je vanzelf wel een foutmelding vanuit de server. Druk daarna op Downloaden. Vervolgens verschijnen alle vector-gegevens voor dat gebied in beeld.
  • Voor je gaat tekenen, hoef je enkel nog de visuele stijl wat te tweaken, zodat het iets beter zichtbaar is. Rechts in JOSM heb je een paneel Lagen, met daarin 3 losse lagen: het vector-bestand (Gegevenslaag 1), de minuutplans voor de gemeente waar je voor werkt, en de OSM-kaart. Ik vind het zelf het prettigste om daarbij de minuutplans aan te klikken, en dan in de kleine knoppenbalk van het lagen-paneel, op het oogje met de gradiënt te klikken (voorlaatste knop). Je kunt dan een handvol parameters van de weergave instellen. Het beste resultaat krijg je als je de gamma van 0.5 naar ca. 0.8 schuift, en vervolgens de dekking van 1.0 naar 0.6. Dan schijnen de kleuren van de onderliggende HisGIS-OSM-kaart doorheen het minuutplan, en dat maakt het (vind ik) visueel makkelijker leesbaar. Speel zelf maar wat met de waarden tot het contrast van de minuutplans voor jou optimaal is. Let daarbij op de volgorde van de lagen: de bovenste ligt bovenop.
  • Nu kun je echt gaan tekenen. Er zijn daartoe twee belangrijke tools, en die staan helemaal bovenin de linker verticale knoppenbalk: de selectie-tool (sneltoets s) en de teken-tool (sneltoets a). Met de selectie-tool kun je individuele elementen selecteren (nodes, lijnen en vlakken (dubbelklikken)). In combinatie met Ctrl, ⇧ Shift en Alt kun je je selectie aanpassen. Je begint met tekenen door ergens te klikken, terwijl de teken-tool geselecteerd is. Automatisch past het systeem snapping toe, waardoor je precies op aangewezen punten of lijnen uitkomt. Je stopt met tekenen door een punt twee keer aan te klikken, of met esc. Een punt teken je dus door 2 keer op dezelfde plek te klikken met de teken-tool. Van zodra je 1 keer geklikt hebt, maakt JOSM er automatisch een lijn van. Een polygoon (vlak) krijg je door een lijn te tekenen met hetzelfde begin- en eindpunt. De percelen zul je steeds als vlak tekenen, terwijl je de wegen en waterlopen daarnaast ook als lijn moet toevoegen.
  • Aanvullende teken-opties: Als je minimaal 3 punten geselecteerd hebt (of vb een heel perceel), dan kun je het perceel met q precies rechthoekig maken. Let wel op, want soms is dat niet wat je eigenlijk wil. Gelijkaardig kun je als je 2 of meer punten geselecteerd hebt, met k de punten op 1 rechte dwingen, waarbij het eerst en laatste punt dat je selecteert het uitgangspunt van de rechte vormen.
  • Elke perceelsgrens zul je in principe dus twee keer tekenen: een keer voor elk perceel aan weerszijden van de lijn. Soms, als een grens heel erg kronkelt, is dat erg vervelend werken, want de twee lijnen moeten precies op elkaar vallen. Van zodra je met een nieuwe lijn minimaal twee punten van een eerder getekende lijn in volgorde hebt aangetikt, kun je met f naar het volgende punt langs die lijn springen. Zo kun je heel erg snel een lijn over een bestaande lijn tekenen.
  • Als je een perceel ingetekend hebt, is deze gelijk geselecteerd (rood weergegeven in JOSM). Nu kun je best gelijk het perceelnummer toekennen. Dat doe je met de HouseNumberTaggingTool. Je kent een 'huisnummer' aan het perceel toe, door simpelweg op k te drukken. In dat menu kun je nog een en ander instellen. Het komt er op neer dat je alles uitvinkt, behalve 2 velden: addr:state en addr:housenumber. Deze velden misbruiken we voor de kadastrale sectie, en het kadastrale perceelnummer. Met het schuifje onderin kun je de ophoging instellen, elke keer als je op k drukt. Het handigste is het om dat op 1 in te stellen. Het idee is dat je steeds in volgorde de percelen intekent, en na het voltooien van het perceel, hoef je enkel op k te drukken, en daarna op ↵ Enter.
  • Complexe perceelsvormen. Daar waar een perceel een 'gat' bevat (vb als ringvorm), moet je een multi-polygoon aanmaken. Dat doe je door zowel de buitenrand als de binnenrand in te tekenen, en vervolgens op Ctrl+b te drukken. De eigenschappen ken je vervolgens aan de multi-polygoon toe, en niet aan de lijnen die de buitenzijde of binnenzijde van de multi-polygoon vormen.
  • Als het tekenwerk in technische zin lukt, kun je de inhoudelijke opmerkingen in het volgende deel lezen, om meer grip te krijgen op wat op welke manier moet worden ingetekend.
  • Als je klaar bent met tekenen, hoef je enkel de gegevens nog op te laden naar de centrale server. Dat doe je met de vierde knop in de knoppenbalk. Vervolgens krijg je een aantal foutmeldingen te zien; deze kun je negeren; klik op Doorgaan met uploaden. Vervolgens krijg je zien welke wijzigingen er aangebracht zullen worden. Je moet dan onderin dat venstertje nog even aangeven welke veranderingen je ingevoerd hebt (vb intekenen van gebouwen), en de gegevensbron voor je wijzigingen noemen (vb. minuutplans). Als laatste hoef je enkel nog op Aanpassingen uploaden te klikken.

Filters

JOSM laat het toe om de getekende elementen te filteren op basis van hun tags, of van andere eigenschappen (zoals het type geometrie).

  1. In theorie werken andere tools zoals potlatch of iD ook, maar dit wordt niet aanbevolen en kan niet worden gegarandeerd,
  2. Er is ook josm-latest.jar als dagelijks vernieuwde versie met de allerlaatste toevoegingen, maar omdat deze versie niet stabiel getest is, wordt dit afgeraden.
  3. Er is specifiek voor de stijl-definitie van het jaar 2017 gekozen, omdat in latere versies de randen van bouwlanden niet langer donkerder worden aangegeven, terwijl dat voor HisGIS wel een grote toegevoegde waarde heeft.